تغيير شکل مجازات ها و جريمه هاي رانندگي از توقيف خودرو گرفته تا ابطال گواهينامه و جلوگيري از رانندگي رانندگان تصادف کرده منجر به قتل، از جديدترين برنامه هاي در دست فرمانده پليس راه کشور است که تصميم دارد با همکاري دستگاه قانونگذار و همراهي رسانه ها براي افزايش ضريب امنيت رانندگي، آنها را عملياتي کند.

پس از حضور پليس ايران در نهمين کنفرانس جهاني «جلوگيري از آسيب هاي بشري و افزايش ايمني» در مريدا مکزيک که در روز هاي نخست امسال برگزار شد و جهاني شدن شخصيت «سيا ساکتي» و ديگر انيميشن هاي پليس در اين مجموعه، سرهنگ عليرضا اسماعيلي از بهتر شدن رانندگي ايرانيان در نوروز امسال خبر مي دهد. هرچند که با بهبود رانندگي و ارتقاي سطح فرهنگ در ميان رانندگان، از 27 اسفند تا 16 فروردين امسال 42 هزار و 397 خودرو از سوي اين مجموعه متوقف و يک هزار و 580 گواهينامه رانندگي ابطال شد. انيميشن هاي راهنمايي و رانندگي نيروي انتظامي پخش شده در سيما که از پرمخاطب ترين برنامه هاي سيما محسوب مي شد، کار مطالعاتي خود را از سال 1380 آغاز کرد و در اين مدت با تکيه بر فرهنگسازي و اطلاع رساني و مشارکت عمومي افراد در اجراي قوانين از جمله رانندگي صحيح يکي از جدي ترين پروسه هاي فرهنگسازي در کشور را رقم زد. اين مجموعه ها که به تعبير سرهنگ اسماعيلي به پشتوانه تيم فکري پشتيبان که جامعه شناس و روانشناس را نيز در خود جا داده بود و موافقت بخش هاي مختلف جامعه از جمله استادان دانشگاه و جوانان، موفق شد در کنفرانس جهاني جلوگيري از آسيب هاي بشري و افزايش ايمني در چهار قاره به غير از امريکا رتبه نخست را در فرهنگسازي کسب کند و در کنار کشورهاي امريکا و مکزيک در رده سه کشور برگزيده اول براي فرهنگسازي در مقوله سلامت قرار گيرد.

سرهنگ اسماعيلي اگرچه معتقد است که آموزه هاي ترافيکي در اولويت هاي آموزش و فرهنگسازي قرار نداشته اما در مقابل تاکيد دارد «بنا به گفته بسياري از گردشگران يا ايرانيان مقيم خارج، در چند سال اخير رانندگي ايرانيان دچار تحول شده است.» اين تحول اگر چه متاثر از عوامل مختلف بوده اما به تعبير فرمانده کل پليس راه هاي کشور اگر فرهنگ عمومي جامعه را به عنوان يک کل بگيريم در اين کل، فرهنگ ترافيک، بخش قابل توجهي از فرهنگ کشور را به خود اختصاص مي دهد. تا آنجا که مي توان گفت بستن کمربند به واسطه نهادينه شدن فرهنگ استفاده از آن در ساير بخش هاي جامعه نيز اثرگذار خواهد بود. با اين حال فرمانده پليس راه کشور به صراحت نمي تواند اعلام کند که کاهش فوت ناشي از تصادفات تا 4200 نفر در سال گذشته آيا مي تواند متاثر از فرهنگسازي پليس باشد. اما با اين حال مي گويد؛ «کاهش 17 درصدي تعداد کشته ها در تصادفات در ايران رکورد بي نظيري است که نمي توان گفت کار فرهنگي در اين مقوله بي تاثير بوده است اما با قطعيت درباره نتايج آن و به اين سرعت نمي توان صحبت کرد. از سوي ديگر اين تغيير فرهنگ در رانندگي بخش پنهاني دارد که شايد فقط پليس متوجه آن مي شود. ما در بخش فرهنگسازي در ابتداي راه هستيم. راهي که انتها ندارد.» در نوروز امسال پليس راه کشور از ده هزار و 514 راننده بخش عمومي و هزار و 62 راننده شخصي تست سلامت گرفت که طبق شنيده ها رقم به دست آمده چندان خبر خوشي را به همراه نداشت. با اين حال سرهنگ اسماعيلي با تاکيد براين نکته که تيم هاي پزشکي در جاده ها مستقر شدند و از رانندگان تست سلامت گرفتند مي گويد؛ «به عدد قابل قبولي رسيديم اما هنوز قابل تعميم نيست. در آن صورت ناچار خواهيم بود تا در آينده با هماهنگي مرجع قانونگذار صلاحيت رانندگان معتاد را سلب کنيم.»

تاکيد بر سلب صلاحيت رانندگي رانندگان معتاد از سوي فرمانده پليس راه کشور از آن منظر است که اين افسر پليس معتقد است؛ «راننده معتاد قدرت تصميم گيري و هوشياري کامل را براي سرعت عمل در حوادث ندارد و مي تواند منجر به قتل شود.» با اين وجود در مقابل پافشاري براي اعلام آمار تست هاي سلامت اخذ شده از رانندگان مي گويد ؛«گفتن آن خيلي درست نيست. ممکن است بگويم 12 درصد اما ممکن است در يک پروسه سه ماهه اين رقم به 7 درصد کاهش پيدا کند، اما از نظر آماري رقم به دست آمده قابل اتکا نيست.» اما در نهايت سرهنگ اسماعيلي وعده داد در ابتداي تابستان و با جمع آوري کامل اطلاعات در اين باره وضعيت تست سلامت رانندگان عمومي و شخصي را اعلام کند.

فرمانده پليس راه کشور درباره راهکارهايي براي افزايش ضريب ايمني جان پرسنل اين مجموعه مي گويد؛ «ترديد نداشته باشيد که خودرو پليس بايد ايمن ترين خودرو با همه فاکتورهاي لازم و مورد نياز باشد. در همه جاي دنيا بهترين خودرو ها به پليس تعلق دارد.» بهبود مسير و شرايط رانندگي و حذف عوامل مزاحم هنگام رانندگي از ديگر نکاتي است که سرهنگ اسماعيلي به آن اشاره دارد؛ از جمله نقاط پرخطري که در دو جاده قديمي شمال کشور(چالوس و هراز) وجود دارد و به تعبير او قديمي بودن اين دو جاده و جوابگو نبودن حجم خودرو هاي در حال تردد در اين دو مسير مشکلات ترافيکي و تصادفات زيادي به همراه دارد. هرچند او به بازگشايي آزادراه تهران- شمال تاکيد دارد اما در مقابل اعلام مي کند از مسائل حاشيه يي اين آزادراه بي اطلاع است.

فرمانده پليس راه کشور برنامه هاي جديدي براي جلوگيري از تکرار جرايم رانندگي دارد. به اعتقاد او هزينه تخلفات رانندگي در ايران بسيار پايين است و به همين علت بسياري از رانندگان به سادگي دچار تخلف مي شوند. اما منظور از پايين بودن هزينه تخلفات رانندگي در ايران از منظر فرمانده پليس راه کشور جريمه مالي نيست. سرهنگ اسماعيلي مي گويد؛ «وقتي راننده يي آگاهانه از چراغ قرمز عبور مي کند يعني مي داند در همان لحظه مي تواند مرتکب قتل شود. يعني قصد او عمل قتل است. در کشور ما هزينه تخلف بسيار ارزان است. بسياري از رانندگان ما نگران سبقت غيرمجاز خود و احتمال بروز حادثه بعدي آن نيستند. در حالي که اگر بداند در مقابل هر عمل پرخطري گواهينامه رانندگي اش مارک دار مي شود و پس از سه بار گواهينامه باطل خواهد شد شايد آنگاه با دقت بيشتري رانندگي کرده و جان خود و ديگران را به خطر نيندازد. همچنين وقتي راننده يي بداند تخلفات او ثبت الکترونيکي مي شود و در سابقه گواهينامه اش ثبت خواهد شد شايد به سادگي گذشته تخلف نکند.»

سرهنگ اسماعيلي معتقد است؛«اگر بپذيريم تخلفات رانندگي ما که منجر به خسارات مالي و معنوي مي شود، مي تواند در جايگاه و پايگاه اجتماعي ما تاثيرگذار باشد و ممکن است در ادامه کار ما در هر شغل و منصبي که هستيم خللي وارد کند، خيلي از افراد دست به تخلف نمي زنند.» به گفته فرمانده پليس راه کشور ناچار هستيم براي احترام گذاشتن به 95 درصد از افراد جامعه آن 5 درصد از افراد خاطي را جريمه و کنترل کنيم. به همين علت همه کساني که دچار تخلف مي شوند بايد شديدترين جريمه ها را بر آنها اعمال کرد تا امنيت کامل برقرار شود.

سرهنگ اسماعيلي از تلاش خود براي افزايش هزينه هاي جامعه مطابق با شرايط جامعه خبر مي دهد و تاکيد دارد اين افزايش هزينه تخلف ربطي به سبد خانوارها ندارد. تلاش براي هماهنگ شدن با مجاري قانوني کشور دراين باره براي ابطال گواهينامه متخلفان و سلب رانندگي آنها از جمله برنامه هايي است که در دستور کار قرار دارد.او معتقد است؛ «ما بايد حوادث رانندگي را مانند مسائل امنيتي جدي بگيريم زيرا هر انسان به عنوان ثروت جامعه است. در صدد هستيم با پيشنهاد لوايحي محروميت افراد معتاد و رانندگاني که مرتکب تصادفات منجر به فوت مي شوند را اعمال کنيم. بايد اين امنيت رواني براي مردم وجود داشته باشد که کس ديگري حق ندارد براي ديگران دلهره بياورد و امنيت جاده ها را مخدوش کند.» فرمانده پليس راه کشور اظهار اميدواري کرد امسال با پشتيباني رسانه ها و دستگاه قانونگذار بتواند امنيت رانندگي در ايران را بهبود بخشد. اميد است با اين اقدامات افتخار کاهش قابل توجه کشته هاي تصادفات را براي ايران کسب کنيم.